U Leksičkom Vremeplovu JU Gradska biblioteka Tivat (i) ove subote donosimo objašnjenje etimologije dvije riječi. Kako smo to uobičajili, jedna riječ je iz opšteg leksikona b/c/h/s jezika, a druga je bokeljski lokalizam. Ove subote to su porijeklo i smisao leksemâ gȁzda i tȉmun.
Leksem gȁzda vodi porijeklo od mađarskog gazda. Istog porijekla su i slovenačko gâzda, slovačko gazda i ukrajinsko гáзда/хáзда; iz slovačkog je češko dijalekatsko i poljsko gazda. U srpskom jeziku leksem gȁzda posvjedočen je od 1716. godine, gazdarica od 1710. godine, gazdovati od 1793. godine. Mađarska riječ vjerovatno vodi porijeklo od slavenskog *gospoda, zbirne imenice od *gospodь, pa bi imenica gȁzda bila povratna pozajmljenica ii mađarskog jezika, slično kao i leksem astal. Za ispadanje vokala u mađarskom uporedi mađarsko vajda < slavensko *vojevoda.
Tȉmun (u opštem leksikonu b/c/h/s jezika ‘kormilo’; timunȁt ‘kormilariti’, timunȉjēr ‘kormilar’ ) vodi porijeklo od venecijanskog timon ‘veliki komad drveta postavljen na krmi kojim se upravlja brodom’. Deminutiv od timon je venecijansko timonèla ‘sprava koja zamjenjuje upravljač kola kada se želi koristiti samo jedan konj. Zato drvo koje obično služi kao kormilo dobija naziv timonela‘. Leksem tȉmun u krajnjem vodi porijeklo od vulgarnolatinskog tīmōne.
Sa objašnjenjem etimologije neke nove dvije riječi – jedne iz opšteg leksikona b/c/h/s jezika i jednog bokeljskog lokalizma – vidimo se sljedeće subote.
LITERATURA:
- Marta Bjeletić, Jasna Vlajić-Popović, Aleksandar Loma, Snežana Pavlović – Priručni etimološki rečnik srpskog jezika, tom 1., A-J, Institut za srpski jezik SANU, Beograd 2023.
2. Petar Skok – Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika, vol.III, Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, Zagreb 1973
