U Leksičkom Vremeplovu JU Gradska biblioteka Tivat (i) ove subote donosimo objašnjenje etimologije dvije riječi. Kako smo to uobičajili, jedna riječ je iz opšteg leksikona b/cg/h/s jezika, a druga je bokeljski lokalizam. Ove subote to su riječi hùmor i pedênca.
Hùmor je posuđeno iz engleskog humor ‘raspoloženje, humor’, što je u engleski, preko francuskog jezika, ušlo iz latinskog ūmor ‘tekućina, vlaga’. Ta riječ izvorno se odnosila na četiri tjelesna soka (krv, sluz, žuta žuč i crna žuč), za koje su antički i srednjovjekovni ljekari smatrali da determinišu fizičko i mentalno zdravlje čovjeka. U engleskom jeziku značenje ‘raspoloženje’ razvilo se u ‘dobro raspoloženje, humor’.
Pedênca (u opštem leksikonu b/cg/h/s jezika ‘uspon, uzbrdica’) vodi porijeklo od italijanskog pendenza ‘nagib’. Italijansko pendenza izvedenica je, pak, od italijanskog pendere ‘visiti’, što vodi porijeklo od vulgarnolatinskog pěndere, koje je, opet, nastalo prema poznolatinskom pendēre indoevropskog porijekla. U većini srpsko-hrvatskih oblikâ ove riječi došlo je do ispadanja nazala, što je česta pojava među romanskim posuđenicama, pojave koja je ovdje mogla biti disimilatorno uslovljena.
Sa objašnjenjem etimologije neke nove dvije riječi – jedne iz opšteg leksikona b/cg/h/s jezika i jednog bokeljskog lokalizma – vidimo se iduće subote
LITERATURA:
- Ranko Matasović, Tijmen Pronk, Dubravka Ivšić, Dunja Brozović Rončević – Etimološki rječnik hrvatskoga jezika, Institut za hrvatski jezik i jezikoslovlje, Zagreb 2016.
2. Petar Skok – Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika, vol.II, Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, Zagreb 1972.
3. Vesna Lipovac-Radulović – Romanizmi u Crnoj Gori, jugoistočni dio Boke Kotorske, MbM plus, Novi Sad 1998.
4. Srđan Musić – Romanizmi u severno-zapadnoj Boki Kotorskoj, Filološki fakultet Beogradskog univerziteta, Beograd 1972.
