U našem jeziku, kao i u mnogim drugim jezicima (španskom, engleskom, njemačkom, itd.), izrazom plava krv (španski sangre azul, engleski blue blood, nemački Blaues Blut) označavaju se pripadnici aristokratskih (plemićkih) porodicâ, za razliku od ostalog, “normalnog” svijeta, koji nema “plave krvi”. Znamo da krv svakoga čovjeka, bio on plemić ili ne, može biti samo crvena, jer je to, kako stoji u rječnicima: ‘crvena neprovidna tečnost, sastavljena od krvne plazme i eritrocitâ (crvenih krvnih zrnacâ)’. Nigdje dosad nije zabilježen slučaj da neko ima krv neke druge boje osim crvene (u blagim nijansama), a pogotovo nije zapamćeno da neko ima plavu krv. Pa kako je, onda, uopšte nastao taj izraz i kako objasniti njegovo porijeklo? Odgovor na to pitanje može se naći u raznim izvorima (“The Shorter Oxford English Dictionary”, Oxford,1987; “Meyers Lexikon”, Leipzig,1925 itd.). Najpotpunije objašnjenje, međutim, daje, Džejms Rodžers (James Rogers, “The Dictionary of Cliches”, New York 1985), koji kaže: “PLAVA KRV. Aristokrat(ija) ili aristokratska osoba. Tokom stoljećâ, kada su tamnoputi Mavri (Arapi) vladali Španijom, članovi starih kastiljanskih porodicâ govorili su s ponosom kako njihovu krv nisu zagadili Mavri ili neke druge strane primjese. Izraz koji su upotrebljavali, sangre azul (’plava krv’), potiče, vjerovatno, otuda što su vene na njihovoj svijetloj koži bile uočljivo plave”, Objašnjenje je, kako vidimo, prosto, istorijski zasnovano i uvjerljivo: bjeloputim španskim aristokratama, potomcima starih Iberâ, za razliku od ostalih − s Arapima i drugim rasama izmiješanih stanovnika Španije − isticale su se plave vene na rukama, pa je na osnovu toga stvoren i izraz plava krv. Kasnije su se svi plemići i članovi plemićkih porodicâ (grofovi, baroni, markizi, prinčevi, kneževi, baronice, grofice, markize, princeze itd.) − bili bjeloputi ili tamnoputi, svejedno − počeli nazivati ljudima “plave krvi”.
LITERATURA:
- Milan Šipka- “Zašto se kaže?”, Prometej, Novi Sad 2013.
